Geschiedenis

Parochie Halfweg dankt ontstaan aan graven Noordzeekanaal 
Het ontstaan van de Parochie van Onze Lieve Vrouw Geboorte in Halfweg is te danken aan het graven van het Noordzeekanaal. Om het Noordzeekanaal te kunnen graven werd een stuk van het IJ drooggemalen en ontstonden er twee nieuwe polders: de Houtrakpolder in 1873 en de Groote IJpolder kort daarna. Daardoor verloor Ruigoord de status van eiland. Er verrees een dorp voor een honderdtal mensen uit Zeeland en West-Friesland die werden ingeschakeld als landarbeider in de nieuwe polder. Er kwam een cafť, en in 1876 werd er een rooms-katholiek kerkje gebouwd voor de gelovigen in de Houtrakpolder en de Groote IJpolder. De aan de Heilige Gertrudis gewijde kerk van Ruigoord, de hulpkerk van Haarlemmerliede, werd tevens de parochiekerk van de rooms-katholieken uit Halfweg. Veel meer dan wat huizen aan het huidige Dr. Baumannplein, de Haarlemmermeerstraat Polanenkade, de Dubbele Buurt en een paar kroegen aan de straatweg tussen Amsterdam en Haarlem was het dorpje niet.

De Halfwegse parochianen gingen, voor de inpoldering, ter kerke in de parochie van de H. Jacobus in Haarlemmerliede of naar de kerk van Sint Pancratias in Osdorp. De inwoners van de buurtschap nabij Halfweg, het huidige Zwanenburg, waren kerkelijk ingedeeld bij de parochie van de H. Franciscus van Sales in Lijnden. 

Eigen kerk voor Halfweg
De kerk op het Eiland, zoals Ruigoord door de Halfweggers werd genoemd was al snel te klein voor alle parochianen. Bovendien was de kerk voor de parochianen die niet konden beschikken over een rijtuig en een paard een behoorlijk eind lopen vanaf Halfweg. Op 6 februari 1893 besloot de Bisschop van Haarlem; een eigen, geheel vrije en onafhankelijke Parochie op te richten onder de titel: Parochie van de H. Gertrudis te Houtrakpolder en Halfweg. De hulpkerk van Ruigoord werd verheven tot Parochiekerk tot het moment waarop de in Halfweg te bouwen gereed zou zijn. Op het huidige Dr. Baumannplein werd een geschikte plek gevonden om een kerk te bouwen. Om voldoende ruimte te bieden aan kerk en pastorie werd een gedeelte van de Haarlemmertrekvaart gedempt. De bouwkosten van de kerk en de kosten van het dempen van de vaart waren geraamd op É 47.000,--. Door het sluiten van een lening en door middel van giften o.m. van de deken van Haarlem, de deken van Amsterdam en van een onbekende gever komt dit bedrag snel beschikbaar.

De nieuwe kerk werd gebouwd in recordtijd want al op 25 maart 1894 kan de kerk in gebruik worden genomen. Deze datum is tevens de officiŽle oprichtingsdatum van onze parochie die wordt toegewijd aan Onze Lieve Vrouwe Geboorte.

De weinige parochianen die de oude kerk op het Plein nog hebben gekend herinneren zich deze als een fraaie, intieme dorpskerk. Zij herinneren zich vooral het piepen en knarsen van de elektrische tram die zich sinds 1904 aan weerszijden van de kerk over de bochtige tramrails wrong. Het werd namelijk al snel duidelijk dat de kerk niet op de meest optimale plek was gebouwd. De kerk werd voor het steeds drukkere verkeer door Halfweg, zowel over de tramrails als over de weg, letterlijk een steeds grotere sta in de weg. Toen de regering besloot de Rijksstraatweg tussen Amsterdam en Haarlem begin vorige eeuw te verbreden, was het duidelijk dat kerk en pastorie op termijn gesloopt moesten worden.


Nieuwe kerk aan de rand van het dorp
Voor de bouw van een school, een begraafplaats en een nieuwe kerk wordt een stuk grond gekocht in de Osdorperpolder, nabij de toenmalige elektriciteitscentrale van de tram. Omdat het touwtrekken om een zo gunstig mogelijke prijs voor de af te breken kerk en pastorie zich jarenlang voortsleepte, duurde het tot november 1927 voordat met de bouw van de kerk kon worden begonnen. Architect Jan Kuyt Wzn uit Amsterdam tekende voor het ontwerp dat tevens voorzag in de bouw van een pastorie, kosterswoning en een stallingsruimte voor de paarden van de kerkgangers uit de omgeving van Halfweg. Op 24 mei 1928 wordt de eerste steen gelegd en op maandag 18 februari 1929 wordt de kerk geconsacreerd door de toenmalige Bisschop van Haarlem Mgr. J.D.J. Aengenent. Op 3 maart van dat jaar wordt voor de laatste maal een H. Mis opgedragen in de kerk op het Plein en op 10 maart wordt de nieuwe kerk plechtig in gebruik genomen. Op 5 april 1929 deelt het gemeentebestuur van Haarlemmerliede & Spaarnwoude mede, dat aan straat naar de nieuwe R.K. Kerk te Halfweg de naam is gegeven van Dr. Schaepmanstraat.

Op 11 maart 1932 neemt Pastoor Bots zijn intrede in de pastorie. Hij zou de parochie bijna 24 jaar dienen. Toen deze sympathieke zielenherder in 1947 zijn 40-jarig Priesterfeest vierde, hadden ook veel andersdenkenden in Halfweg/Zwanenburg de vlag uitgestoken. Door de oorlogsomstandigheden werd het 50-jarig bestaan van de parochie in 1944 op sobere wijze herdacht. Door de Duitsers waren de drie kerkklokken geroofd, dus veel reden om feest te vieren was er niet. Het orgel dat al in 1944 door de parochianen was aangeboden kon ook daarom pas in 1947 worden geÔnstalleerd. Ter gelegenheid van het jubileum van de pastoor werden tevens drie nieuwe luidklokken aangeboden. Op 31 januari 1956 overleed de pastoor op 72-jarige leeftijd.

Van de jaren 60 tot heden
Zijn opvolger, pastoor Karskens, had als voornaamste taak de nogal hachelijke financiŽle situatie van de parochie te verbeteren. Door het nemen van draconische maatregelen slaagde hij daarin wonderwel.
Pastoor Verbeek, in 1959 tot pastoor benoemd, zag de parochie sterk groeien, voornamelijk in Zwanenburg. In Zwanenburg-west verrees, temidden van de nieuwbouwwoningen, een nieuwe lagere school: de Meerbrug. Ook de plannen om te komen tot een nieuwe kerk in Zwanenburg hebben in een vergevorderd stadium verkeerd. Door de uitbreiding van de Amsterdamse haven liep het aantal katholieken terug omdat veel boeren uit de Groote IJpolder werden onteigend. Bovendien werden de eerste gevolgen van de ontkerkelijking merkbaar en tenslotte was het stopzetten van de bouwactiviteiten in Zwanenburg tengevolge van het zich steeds uitbreidende vliegverkeer met de daarmee gepaard gaande geluidhinder er de oorzaak van dat de hulpkerk niet is gebouwd.

Werd pastoor Verbeek aanvankelijk nog bijgestaan door twee kapelaans, zijn opvolger drs. W. Tamis zag zich in 1979, na het vertrek van kapelaan Suidgeest, voor de taak geplaatst om geheel alleen leiding te geven aan de zielzorg in onze parochie. Hij was de laatste priester die de pastorie bewoonde. Als hij in 1986 met emeritaat gaat wordt hij opgevolgd door pastor Nico Kuiper. Pastoor Tamis blijft, afgewisseld door de paters van Huize Turicum de parochie overigens nog jarenlang voorgaan in de misvieringen.

Nu en straks
Pastor Kuiper is in 2007 opgevolgd door pastor Litjens die zijn tijd en zorg verdeelt over twee parochies, Vijfhuizen en Halfweg. Samen met hem viert de parochie van Onze Lieve Vrouw Geboorte in februari 2009 het 80-jarig bestaan van onze parochiekerk. Een trots en fier gebouw, waarop de tand des tijds echter duidelijk zijn invloed heeft gehad. Het kerkgebouw is hard toe aan een grondige opknapbeurt, een zaak die het parochiebestuur vele hoofdbrekens kost.
Duidelijk is dat de kerk veel te groot is geworden voor het huidige aantal parochianen. Er zijn daarom plannen gemaakt om de inrichting te wijzigen, waardoor het gebouw meer aan de eisen van de tijd kan voldoen. Zo zijn er plannen om het aantal banken te verminderen, het priesterkoor een andere functie te geven en een betere invulling te geven aan doop en overlijden.

Over de verwezenlijking van deze en toekomstige plannen wordt u geÔnformeerd op deze website en via ons parochieblad Rond Onze Toren.